उपलब्धिसँगै सुरक्षा, व्यवस्थापन र शुल्कमा पनि चासो
काठमाडौँ। नेपालकै पहिलो नागढुङ्गा-सिस्नेखोला सुरुङमार्ग सोमबार औपचारिक रूपमा उद्घाटन भएसँगै सञ्चालनमा आएको छ।
पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्साल, जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका)का अध्यक्ष डा. तानाका अकिहिको, नेपालका लागि जापानी राजदूत माएदा तोरुलगायतका अधिकारीहरूले संयुक्त रूपमा सुरुङमार्ग उद्घाटन गरेका हुन्।
करिब १९ अर्ब रुपैयाँ लागतमा नेपाल सरकार र जाइकाको सहुलियतपूर्ण ऋण सहयोगमा निर्माण भएको यो आयोजना नेपाली सडक पूर्वाधार विकासको एउटा ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ।
जापानी कम्पनी हाज्मा आन्दो कर्पोरेसनले वि.सं. २०७६ देखि निर्माण थालेको सुरुङको मुख्य भाग २.६८ किलोमिटर लामो छ भने उद्धार सुरुङसहित कुल लम्बाइ करिब ५.५ किलोमिटर रहेको छ।
यात्रा छोटिने, ट्राफिक जाम घट्ने अपेक्षा
सुरुङ सञ्चालनमा आएपछि नागढुङ्गाको घुमाउरो र सधैंजसो जाम हुने सडक पार गर्नुपर्ने बाध्यता कम हुने अपेक्षा गरिएको छ।
काठमाडौँ प्रवेश र बाहिरिने सवारीसाधनको यात्रा समय उल्लेख्य रूपमा घट्ने, इन्धन बचत हुने र मालसामान ढुवानी सहज हुने सरकारको विश्वास छ। विशेषगरी वर्षायाममा पहिरो र लामो ट्राफिक जामबाट हैरान हुँदै आएका यात्रुका लागि यो परियोजना राहत बन्न सक्छ।
तर पूर्ण सञ्चालन अझै बाँकी
यद्यपि उद्घाटन भएसँगै सबै सवारीसाधनलाई सुरुङ प्रयोग गर्न भने दिइएको छैन। सडक विभागका अनुसार प्रारम्भिक चरणमा एम्बुलेन्स, दमकल र सुरक्षा निकायका आकस्मिक सवारीसाधनलाई मात्र प्रवेश दिइनेछ।
परीक्षण अवधि सकिएपछि अन्य सवारीसाधनलाई चरणबद्ध रूपमा सञ्चालनमा ल्याइनेछ। यसले सुरुङ पूर्ण रूपमा सञ्चालन हुन अझै केही समय लाग्ने संकेत गरेको छ।
शुल्क र प्रतिबन्धले बहस
परीक्षण अवधि सकिएपछि सुरुङ प्रयोग गर्ने सवारीसाधनबाट शुल्क लिइनेछ। कार र भ्यानले काठमाडौँ प्रवेश गर्दा ६५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ६० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ। मिनीबस, ट्रक, टिपर तथा ठूला बसका लागि छुट्टाछुट्टै शुल्क तोकिएको छ।
तर मोटरसाइकल, तीनपाङ्ग्रे, पैदलयात्री तथा ज्वलनशील वा विस्फोटक पदार्थ बोकेका सवारीसाधनलाई सुरुङ प्रयोग गर्न नदिने निर्णयले केही प्रश्न पनि उठाएको छ। काठमाडौँ-तराई मार्गमा ठूलो संख्यामा मोटरसाइकल प्रयोग हुने भएकाले उनीहरू पुरानै जोखिमयुक्त सडक प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था रहने देखिन्छ।
अब चुनौती व्यवस्थापनको
सुरुङ निर्माण सम्पन्न हुनु आफैंमा ठूलो उपलब्धि भए पनि यसको वास्तविक सफलता सुरक्षित सञ्चालन, नियमित मर्मत, प्रभावकारी आपत्कालीन उद्धार प्रणाली र ट्राफिक व्यवस्थापनमा निर्भर रहने विज्ञहरूको भनाइ छ।
सुरुङभित्र हुने सानो प्राविधिक समस्या पनि ठूलो दुर्घटनामा परिणत हुन सक्ने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार सञ्चालन र निगरानी गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।
नागढुङ्गा-सिस्नेखोला सुरुङमार्ग नेपालका लागि आधुनिक सडक पूर्वाधारतर्फको ऐतिहासिक फड्को हो। यसले काठमाडौंको मुख्य प्रवेशद्वारलाई थप व्यवस्थित बनाउने, यात्रा समय घटाउने र आर्थिक गतिविधि सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
तर यसको दीर्घकालीन सफलता सुरुङको सुरक्षित सञ्चालन, उचित व्यवस्थापन र सबै सेवाग्राहीलाई क्रमशः प्रभावकारी रूपमा सेवा उपलब्ध गराउने सरकारी क्षमतामै निर्भर रहनेछ।
