काठमाडौँ । बालश्रम अन्त्य गरी प्रत्येक बालबालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य र सुरक्षित भविष्य सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यका साथ आज विश्वभर विश्व बालश्रमविरुद्ध दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदै छ।
हरेक वर्ष जुन १२ मा मनाइने यो दिवस सन् २००२ देखि विश्व बालश्रम संस्थाको पहलमा मनाउन थालिएको हो। दिवसले बालश्रमको समस्या अन्त्य गर्न सरकार, रोजगारदाता, श्रमिक, अभिभावक र समुदायलाई एकजुट हुन आह्वान गर्दै आएको छ।
गरिबी, अशिक्षा, सामाजिक असमानता, प्राकृतिक विपत्ति र कमजोर सामाजिक सुरक्षाका कारण विश्वका लाखौँ बालबालिका अझै पनि विभिन्न प्रकारका श्रममा संलग्न छन्। यसले उनीहरूको शिक्षा, स्वास्थ्य, शारीरिक तथा मानसिक विकास र सुरक्षित बाल्यकालमा प्रतिकूल असर पारिरहेको छ।
नेपालमा पनि कृषि, घरेलु काम, निर्माण, होटल तथा भोजनालय, यातायात र अन्य जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बालश्रमको समस्या विद्यमान छ। पछिल्ला वर्षमा सूचना प्रविधिको विस्तारसँगै सामाजिक सञ्जाल र अन्य विद्युतीय माध्यमबाट हुने बालश्रमका नयाँ स्वरूपसमेत देखिन थालेका छन्।
बालश्रम नियन्त्रणका लागि कानुनी व्यवस्था भए पनि त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन, सबै बालबालिकाको शिक्षामा पहुँच, परिवारको आर्थिक सशक्तीकरण र जनचेतना अभिवृद्धि आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।
विश्व बालश्रमविरुद्ध दिवसका अवसरमा आज नेपालसहित विभिन्न मुलुकमा सचेतनामूलक कार्यक्रम आयोजना गरी बालश्रम उन्मूलन र बालअधिकार संरक्षणका लागि साझा प्रतिबद्धता व्यक्त गरिँदै छ।
